HistoriaMiejscaPolecamy

Plac Trzech Krzyży dawniej i dziś

Od błotnistego rozdroża do wielkomiejskiego placu

Plac Trzech Krzyży to jeden z wielkomiejskich placów stolicy. Ukształtował się w XVIII wieku jako rozdroże starych traktów wiodących do Nowego Światu z Solca (Książęca), Ujazdowa (Wiejska), Rakowca (Mokotowska) i Grzybowa (Bracka). 

W jego północnej części -wzdłuż dzisiejszej Żurawiej i dalej w dół wąwozem do Wisły (dzisiejszą Książęcą) – płynęła sobie do Wisły rzeczka Żurawka.
Około 1725 r. na placu pojawiły się dwie kolumny zakończone pozłacanymi krzyżami. Zaznaczały one początek Drogi Krzyżowej Kalwarii Ujazdowskiej, którą ufundował król August II. Droga prowadziła do Grobu Chrystusa obok Zamku Ujazdowskiego. Później droga ta stała się Alejami Ujazdowskimi. W połowie XVIII w bliskiej odległości od kolumn postawiona została figura świętego Jana Nepomucena z krzyżem trzymanym w rękach, dlatego niedługo później plac wokół kolumn i figury zaczęto nazywać placem Trzech Krzyży bądź placem Złotych Krzyży. (cd. pod filmem)

Inne nazwy, jakich używano to rozdroże Złotych Krzyży, plac pod Fugurami, a później plac Aleksandra i plac św. Aleksandra. Pod koniec XVIII wieku na placu urządzono targowisko. Wtedy też wokół placu zaczęto wznosić pierwsze budynki murowane.

W 1809 , w czasach Księstwa Warszawskiego na placu wzniesiono bramę triumfalną z napisem Pamiątka chwalebnego powrotu Woyska Narodowego po szczęśliwie dla oręża polskiego odbytej kampanii MDCCCIX. Ustawiono ją na powitanie księcia Józefa Poniatowskiego i jego żołnierzy, powracających do Warszawy ze zwycięskiej kampanii przeciwko Austriakom.

W 1815 pojawiła się kolejna brama triumfalna – tym razem na cześć wjeżdżającego do Warszawy od strony południowej cesarza Rosji Aleksandra. Kilka lat później rozpoczęła się budowa klasycystycznego kościoła. Pieniądze na obiekt zebrano ze składek urzędników carskich, którzy pierwotnie chcieli wznieść murowaną bramę triumfalną na miejscu drewnianej bramy z 1815r. Monarcha nie wyraził na to zgody, dlatego zgromadzone środki przeznaczono na budowę kościoła – nieprzypadkowo pod wezwaniem św. Aleksandra. Kościół powstał na miejscu bramy. Jego budowę zakończono w 1825 roku.

Sam plac został uregulowany i nazwany imieniem cara Aleksandra. W 1827 r. po wschodniej stronie placu wzniesiono gmach Instytutu Głuchoniemych. Początkowo był to budynek jednopiętrowy.

Po odzyskaniu niepodległości, w 1919 r. plac przemianowano na Plac Trzech Krzyży.
We wrześniu 1939 r. oraz w okresie powstania warszawskiego na skwerach placu urządzono tymczasowe cmentarze. Chowano tam poległych w walkach i bombardowaniach.

W czasie okupacji plac znajdował się w granicach dzielnicy niemieckiej.
Od 4 sierpnia 1944 aż do czasu kapitulacji plac Trzech Krzyży był pod kontrolą powstańców. Najcięższe boje odbywały się po wschodniej stronie, w okolicach szpitala św. Łazarza i ulicy Książęcej. Ta ostatnia była jedyną drogą łączącą Śródmieście z Powiślem Czerniakowskim.

Tuż po wojnie po zachodniej części placu wzniesiono gmach Państwowej Komisji Planowania. W monumentalnym gmachu, nazwanym przez warszawiaków „Mincówką” (od szefa PKPG, Hilarego Minca) mieści się dziś Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju oraz Ministerstwo Energii. W latach 1949–1952 kościół św. Aleksandra został odbudowany w kształcie zbliżonym do pierwotnego. W latach 1996–1998 przy narożniku z Książęcą powstał biurowiec Holland Park.

Ostatnią większą zmianą architektoniczna na Placu Trzech Krzyży była przebudowa w 2003 kamienicy Antoniego Lucińskiego. Została nadbudowana szklanym dachem oraz połączona z budynkami dawnej Destylarni Wódek Karola Schneidera . Powstały w ten sposób obiekt biurowo-usługowy nazwany został Domem Dochodowym o Trzech Frontach.

W 2005 r. z Placu Trzech Krzyży zniknął szczególny obiekt – jeden z pierwszych nowoczesnych szaletów publicznych w Warszawie, wzniesiony pod koniec XIX w. Składał się z małego murowanego budynku i blaszanej konstrukcji w kształcie grzybka.

CHCESZ DOSTAWAĆ INFORMACJE O NOWYCH FILMACH – POLUB NAS NA FACEBOOKU

Data zdjęć: wideo – maj 2018; Długość wideo: 4:33

Tagi
Close
Close